Ераклан имзаланган коммерция килешүләре, җыелыш беркетмәләре, өстәмә килешүләр, сатып алу заказлары: документларны кәгазьсез формага күчерү Марокко предприятиеләре өчен көндәлек гадәткә әйләнде. Бәхәс туган очракта хәлиткеч сорау: электрон имзаның хокукый көче нинди? Электрон тапшырулар өчен ышаныч хезмәтләре турындагы 43-20 нче закон 2020 елның 31 декабрендәге (1442 һиҗри елның 16 җөмада-л-өлә) 1-20-100 нче дахир белән расланган һәм 2021 елның 18 мартындагы 6970 нчы Рәсми бюллетеньдә басылган; ул хокукый мәгълүматлар белән электрон алмашу турындагы 53-05 нче законны тулыландыручы системалы нигез булдыра.
2023 елдан көчтә булган нигез
43-20 нче закон аны гамәлгә ашыру актлары бастырылу белән үз көченә керергә тиеш иде. Мәгълүмат системалары куркынычсызлыгы Генераль директоратының (DGSSI) еш бирелә торган сораулар документы буенча, 2-22-687 нче карар басылганнан соң закон 2023 елның 13 июленнән кулланыла. 53-05 нче закон тулысынча гамәлдән чыгарылмаган: аның кереш бүлеге һәм II бүлеге гамәлдән чыга (83 нче статья), ә электрон имзаны Йөкләмәләр һәм килешүләр кодексына (DOC) кертүче I бүлеге үз көчендә кала.
Электрон имзаның өч дәрәҗәсе
4 нче статья гади, алдынгы һәм квалификацияле электрон имзаны аера. Бу дәрәҗәләр актның дәлил көчен билгели.
| Дәрәҗә | Үзенчәлекләр | Дәлил көче |
|---|---|---|
| Гади | Имзаны документ белән бәйләүче ышанычлы идентификация процедурасы | Суд аны бары электрон булганы өчен генә кире кага алмый; процедураның ышанычлылыгы исбатланырга тиеш |
| Алдынгы (5 нче ст.) | Имза куючыга гына хас, аны таныту мөмкинлеген бирә, аның бердәнбер контроле астында төзелә, сертификатка нигезләнә һәм мәгълүматларга соңрак кертелгән һәрбер үзгәрешне күрсәтә | Суд аны квалификацияле булмаганы өчен генә кире кага алмый (7 нче ст.) |
| Квалификацияле (6 нчы ст.) | Квалификацияле имза булдыру җайланмасы (8 нче ст.) ярдәмендә төзелгән һәм квалификацияле сертификатка (9 нчы ст.) нигезләнгән алдынгы имза | Киресенчә исбатланганчы ышанычлы дип санала; көче кул куелган имза белән чагыштырырлык |
DGSSI фикеренчә, кул куелган имзаның сканерланган рәсеме үзеннән-үзе аерым хокукый көчкә ия түгел. Электрон имзаны электрон мөһер белән бутарга ярамый: соңгысы юридик затлар өчен, имза физик затлар өчен билгеләнгән.
Имзадан тыш: башка ышаныч хезмәтләре
Закон предприятиеләр өчен файдалы башка хезмәтләрне дә көйли:
- Электрон мөһер (13–16 нчы статьялар): гади, алдынгы яки квалификацияле; квалификацияле мөһер мәгълүматның бөтенлеге һәм чыганакның төгеллеге презумпциясеннән файдалана.
- Электрон вакыт тамгасы (22–25 нче статьялар): квалификацияле тамга датаның, вакытның төгеллеген һәм мәгълүматның бөтенлеген презумпцияли.
- Электрон заказлы җибәрү (27–29 нчы статьялар): аккредитацияләнгән провайдер күрсәткән квалификацияле хезмәт мәгълүматның бөтенлеге, җибәрү һәм кабул итү даталары буенча презумпциягә ия.
- Веб-сайтны аутентификацияләү (30 һәм 31 нче статьялар): квалификацияле сертификат ярдәмендә.
Аккредитацияләнгән провайдерлар һәм күзәтү органы
Квалификацияле хезмәтләр аккредитацияләнгән провайдерлар өчен генә саклана (32 нче статья). Аккредитация, бигрәк тә, провайдерның Марокко хокукындагы җәмгыять булуын һәм иминләштерелгән булуын таләп итә (33 нче статья). Квалификацияле булмаган хезмәт күрсәтүчеләр алдан белдерү ясарга тиеш (35 нче статья). Милли орган аккредитацияләү, күзәтү һәм ачык реестр алып бару өчен җаваплы (52 һәм 53 нче статьялар). DGSSI-ның еш бирелә торган сораулар документы буенча, бу функцияне DGSSI башкара, аккредитацияләнгән провайдерларны ким дигәндә өч елга бер тапкыр аудитлый һәм квалификацияле имза булдыру җайланмаларын сертификатлаштыра.
Җинаять җаваплылыгы
Закон куркыту көченә ия җәзалар системасын күздә тота, шул исәптән:
- аккредитациясез квалификацияле хезмәтләр күрсәтү: 3 айдан 1 елга кадәр ирегеннән мәхрүм итү һәм 100 000 нән 500 000 MAD га кадәр штраф (62 нче статья);
- алдан белдермичә квалификацияле булмаган хезмәтләр күрсәтү: 50 000 нән 100 000 MAD га кадәр штраф (63 нче статья);
- хезмәт алу өчен ялган белдерүләр: 1 елдан 5 елга кадәр ирегеннән мәхрүм итү һәм 100 000 нән 500 000 MAD га кадәр штраф (65 нче статья);
- башка затның имза яки мөһер булдыру мәгълүматларын законсыз куллану: 1 елдан 5 елга кадәр ирегеннән мәхрүм итү һәм 10 000 нән 100 000 MAD га кадәр штраф (68 нче статья).
Юридик затлар өчен һәм кабатлау очрагында штрафлар ике тапкырга арта (73 һәм 74 нче статьялар).
Аерым таләпләргә буйсынган актлар
43-20 нче закон DOC ның 2-1 нче статьясын үзгәртә; ул электрон формада төзелә алмый торган актларны билгели. Моннан тыш, аның 78 нче статьясы кредит оешмаларының кайбер тәэмин итү актлары өчен алдынгы яки квалификацияле электрон имза яки мөһер таләп итә. Шуңа күрә актны кәгазьсез формага күчерү алдыннан (тәэмин итү, әйбер хокуклары, гаилә хокукы актлары һ.б.) кулланыла торган текстны тикшерергә кирәк.
Практик игътибар нокталары
- Имза дәрәҗәсен куркыныч дәрәҗәсенә карап сайлагыз: кыйммәте түбән акт өчен гади имза җитәргә мөмкин, ләкин процедураның ышанычлылыгын исбатлау йөкләмәсе сездә кала; зур әһәмияткә ия килешүләр өчен алдынгы, хәтта квалификацияле имзаны өстенлек бирегез.
- Квалификацияле имзаның нәтиҗәсен теләсәгез, провайдерның аккредитацияләнгәнен тикшерегез.
- Дәлилләр папкасын саклагыз: сертификат, гамәлләр журналы, вакыт тамгасы, имзаланган документ версиясе.
- Рамка килешүләрегезгә электрон имзаның көчен таныган һәм сайланган дәрәҗәне күрсәткән маддә кертегез.
- 53-05 нче законнан калган сертификатларны тикшерегез: аларның көче күчеш нигезләмәләре (80–82 нче статьялар) белән җайлана.
- Эчке идарәне ышанычлы итегез: имза делегацияләре, ачкычлар һәм керү хокукларын идарә итү.
Йомгак
43-20 нче закон предприятиеләргә ерактан килешү төзү өчен ышанычлы нигез бирә, әгәр имза дәрәҗәсе актның төренә туры китерелсә һәм статусы тикшерелгән провайдерлар сайланса. Бу мәкалә гомуми күзәтү тәкъдим итә һәм хокукый консультация булып тормый. Westfield юридик фирмасы предприятиеләргә килешүләрен һәм кәгазьсез процессларын ышанычлы итәргә булыша: безгә мөрәҗәгать итәргә кичекмәгез.