2011 елгы Конституциянең 29 нчы статьясы забастовка хокукын гамәлгә ашыру шартларын һәм тәртибен органик законга тапшыра, һәм бу закон күп еллар көтелде. Хәзер бу текст Марокко дә көченә керде. 97-15 нче органик закон 2025 елның 18 мартындагы дахир белән расланды һәм 2025 елның 24 мартында «Рәсми бюллетень»дә (гарәп басмасы, 7389 нчы номер) басылды; моңа кадәр аны Конституция суды тикшерде (2025 елның 12 мартындагы карар). Ул басылганнан соң алты ай үткәч көченә керергә тиеш иде. Эш бирүчеләр өчен ул берничә дистә еллык хокукый бушлыкны төгәл процедур тәртип белән алыштыра.
Конституциядән чыгучы һәм Конституция суды тарафыннан раслаган рамка
Конституция суды законны Конституциягә туры килә дип тапты, ләкин берничә статья буенча аңлату шартлары куйды. Атап әйткәндә, гомуми принципларны һәм халыкара стандартларны искә төшергән 1 нче статья үзе органик закон даирәсенә керми дип саналды. Законсыз забастовкаларга караган 5 нче статья буенча суд үтәү акт ларының органик закон күздә тотмаган шартлар яки тәртипләр өсти алмаячагын ачыклады. Ниһаять, суд профсоюз вәкиллеге булмаган компанияләргә кагылышлы рамка хезмәткәрләргә забастовканы үзләре оештырырга комачауларга тиеш түгел дип таләп итте.
Текст шулай ук аңлату принцибын билгели: бертигез дәрәҗәдәге текстлар каршылыклы булганда, хезмәткәрләр һәм профсоюзлар өчен уңайрак нормалар өстенлек ала.
Төп процедур кагыйдәләр
Текстны Киңәшчеләр палатасы 2025 елның февралендә карагач басылган мәгълүматлар буенча, регламент түбәндәге элементларга нигезләнә. Түбәндәге саннарны «Рәсми бюллетень»дә басылган текст белән тикшерергә кирәк.
| Тема | Хәбәр ителгән кагыйдә |
|---|---|
| Алдан сөйләшүләр (шәхси сектор) | Срок 7 көнгә кадәр кыскартылды (2016 елгы проектта 30 көн) |
| Забастовка турында кисәтү | 5 көн; милли забастовка өчен 7 көн |
| Якынлашкан куркыныч | Шунда ук көченә кергән забастовка; исбат йөге хезмәт инспекторына йөкләнә |
| Профсоюзсыз компания | Забастовканы хезмәткәрләрнең 25 % карар итә (2016 елгы проектта 75 %) |
| Хезмәт хакы таләпләре буенча забастовка | Шәхси секторда 15 көн, бер тапкыр озайтыла |
| Милли яки тармак забастовкасына чакыру | Вәкиллекле профсоюзлар өчен ачык |
Эш бирүче инде нәрсә эшли алмый
Текст забастовка хокукын гамәлгә ашыруга теләсә нинди комачауны тыя. Аеруча закон нигезендә узган забастовкада катнашкан өчен забастовкачыларны эштән чыгару яки җәзалау, аларны алмаштыру яки хәрәкәттән качу өчен субподрядка мөрәҗәгать итү тыела. Закон шулай ук тоташлык забастовкаларын һәм хезмәткәрләрнең мәгънәви мәнфәгатьләрен яклау забастовкаларын таный, бу законлы чаралар даирәсен киңәйтә.
Ике як өчен санкцияләр тәртибе
Бу тыюларны бозган эш бирүчеләр, Киңәшчеләр палатасы кабул иткән вариант буенча, 20 000 нән 200 000 дирһәмгә кадәр штраф коточкыч. Тәртипсез забастовканы оештырган яки анда катнашкан хезмәткәрләр 1 200 дән 8 000 дирһәмгә кадәр штраф белән очрашалар; забастовкачы түли алмаганда бурыч өчен кулга алу кулланылмый.
Компанияләр өчен гамәли игътибар нокталары
- Компаниядәге профсоюз вәкилләрен һәм социаль диалог органнарын билгеләргез, башланган һәр сөйләшүне язма рәвештә саклагыз.
- Эчке тәртип кагыйдәләрен һәм кадрлар процедураларын яңартыгыз, законлы забастовкага комачау дип бәяләнә алырлык дисциплинар чара күрмәгез.
- Субподряд һәм вакытлыча хезмәт килешүләрен тикшерегез: аларны забастовкачыларны алмаштыру өчен куллану тыела.
- Забастовкачыларны алмаштырмыйча, хезмәткәрләр вәкилләре белән диалог аша эшнең өзлексезлеген һәм объектлар куркынычсызлыгын алдан планлаштырыгыз.
- Җитәкчеләрне забастовка турында кисәтүне кабул итү һәм кулланыла торган срокларга өйрәтегез, һәр адымны документлаштырыгыз.
- Тармагыгыз өчен үтәү текстларын һәм мөһим хезмәтләргә кагылышлы махсус кагыйдәләрне тикшерегез, аларның Конституция суды шартларына туры килүенә ышаныгыз.
Йомгак
97-15 нче органик закон документлаштырылган социаль диалогны эш бирүченең иң яхшы яклавына әверелдерә: срокларны үтәү, алмашуларның эзлелеге һәм дисциплинар сак булу хәзер хәлиткеч. Бу мәкалә гомуми күзәтү бирә һәм юридик консультация булып саналмый. Бу тексның компаниягезгә йогынтысын бәяләү һәм эчке процедураларны көйләү өчен Westfield хокук фирмасына мөрәҗәгать итегез.