2022 елның 9 декабрендәге (хиҗри 1444 елның 14 җөмәдә әл-әүвәл) 1-22-76 нчы дахир белән расланган һәм 2022 елның 15 декабрендәге 7152 нче санлы Рәсми бюллетеньдә басылган инвестиция хартиясен билгели торган 03-22 нче рамка закон 1995 елгы хартияне (18-95 нче рамка закон) алыштырды. Аның игълан ителгән максаты — инвестицияләрне салым өстенлекләре белән генә түгел, туры субсидияләр аша да хезмәт урыннары булдыруга, аз үсешкән территорияләргә һәм өстенлекле тармакларга юнәлтү. Закон кабул ителгәннән соң өч ел үткәч һәм бик кечкенә, кечкенә һәм урта предприятиеләр (ВКО/УО, фр. TPME) өчен механизм 2025 елның азагында эшли башлагач, аның практикада ничек эшләвен күзәтеп чыгу урынлы.
03-22 нче рамка законның гомуми структурасы
Текст җиде бүлеккә бүленә: гомуми нигезләмәләр, инвестицияләрне хуплау механизмнары, ярдәмче чаралар, инвесторларга бирелгән гарантияләр, инвестицияләрне идарә итү, бәхәсләрне хәл итү, төрле һәм күчеш нигезләмәләре. Финанс ярдәме буенча закон төп механизмны махсус механизмнардан аера (стратегик инвестиция проектлары, ВКО/УО һәм Марокко компанияләренең халыкара үсеше).
Рамка закон принципларны билгели; чикләрне һәм ставкаларны гамәлгә ашыру актлары төгәлли. 2023 елның 16 февралендәге 2-23-1 нче указ (2023 елның 2 мартындагы 7174 нче санлы Рәсми бюллетеньдә басылган) төп хуплау механизмын һәм стратегик проектларга карата кулланыла торган механизмны билгели. 2-25-342 нче указ исә Хөкүмәт башлыгының дүрт карары белән (2025 елның 6 ноябрендәге 7454 нче санлы Рәсми бюллетеньдә басылган) гамәлгә кертелде һәм ВКО/УО махсус механизмын җайга сала.
Төп механизм: чикләр һәм премияләр
2-23-1 нче указ буенча төп механизм инвестиция күләме кимендә 50 миллион дирхам булган һәм тотрыклы хезмәт урыннарының минималь дәрәҗәсенә ия проектларга, яисә кимендә 150 тотрыклы хезмәт урыны булдырган проектларга карый. Премияләр өч берләштерелә торган категориягә бүленә һәм премияләнә торган инвестиция күләменең 30 % ы белән чикләнә:
- Гомуми премияләр: хезмәт урыннары булдыру (хезмәт урыннары/инвестиция чагыштыруына карап 5 % тан 10 % ка кадәр), гендер юнәлеше (3 %, хатын-кызлар өлеше кимендә 30 %), киләчәк тармаклары яки модернизация (3 %), тотрыклы проектлар (3 %) һәм җирле интеграция (3 %).
- Территориаль премия: А категориясендәге провинцияләр һәм префектуралар өчен 10 %, В категориясе өчен 15 %.
- Тармак премиясе: указда күрсәтелгән өстенлекле эшчәнлекләр өчен 5 % (шул исәптән сәнәгать, туризм, мәдәният, санлаштыру, яңартыла торган энергия, калдыкларны кайта эшкәртү, логистика, оффшоринг һәм аквакультура).
| Механизм | Инвестиция чиге | Төп премияләр | Чик |
|---|---|---|---|
| Төп | 50 млн MAD тан (хезмәт урыны шарты белән) яки кимендә 150 тотрыклы хезмәт урыны | Гомуми, территориаль (10 % яки 15 %), тармак (5 %) | премияләнә торган суммаң 30 % |
| Стратегик проектлар | 2 млрд MAD тан | Дәүләт белән килешенгән махсус ярдәм | Килешү буенча |
| ВКО/УО | 1 дән 50 млн MAD ка кадәр | Хезмәт урыннары (10 % ка кадәр), территориаль (10 % яки 15 %), тармак | 30 % |
ВКО/УО механизмы: кече структураларга ачылу
ВКО/УО махсус механизмы 7454 нче санлы Рәсми бюллетеньдә карарлар басылу белән эшли башлады һәм еллык әйләнеше 1 миллионнан 200 миллион дирхамга кадәр булган бәйсез предприятиеләргә, 1 миллионнан 50 миллион дирхамга кадәр инвестиция проектлары өчен юнәлтелгән. Дәүләт һәм ярым дәүләт структуралары моннан читтә кала. Механизм турында басылган мәгълүматлар буенча, проект суммасының кимендә 10 % ы үз акчаң белән финанслану таләп ителә, һәм һәр инвестицияләнгән миллион дирхамга даими хезмәт урыннарының минималь чагыштыруы үтәлергә тиеш (туризм өчен чик түбәнрәк). Гаризалар Региональ инвестиция үзәкләренә (CRI) онлайн рәвештә бирелә.
Тулы шартлар (ВКО/УО нең төгәл билгеләмәсе, чагыштыруларны исәпләү, туры килүче тармаклар) указда һәм аның гамәлгә ашыру карарларында билгеләнә: гариза бирү алдыннан аларны текстлардан тикшерергә кирәк.
Процедура һәм идарә итү: CRI, комиссияләр һәм инвестиция килешүе
Туры килә торган проект региональ бер тәрәзә — CRI аша, аннары премияләр бирү турында карар кабул итүче комиссия аша уза. 2-23-1 нче указ буенча суммасы 250 миллион дирхамга җиткән проект милли дәрәҗәдә каралса, кечерәк проектлар региональ берләштерелгән инвестиция комиссиясе карамагына керә. Стратегик проектлар (кимендә 2 миллиард дирхам) махсус тәртиптә карала. Өстенлекләр бирү Дәүләт белән төзелгән инвестиция килешүе белән рәсмиләштерелә; ул инвестор йөкләмәләрен (сумма, хезмәт урыннары, график) һәм аларны үтәмәгән очракта нәтиҗәләрне, шул исәптән алынган ярдәмне кире кайтаруга кадәр, билгели.
Алган хокуклар һәм күчеш нигезләмәләре
Рамка законның 40–42 нче статьялары күчешне җайга сала: механизмнар буенча гамәлгә ашыру актларын бастыру срокларын, элеккеге килешүләр файдасына ия булучыларның алган хокукларын саклауны һәм 2022 елның 1 гыйнварыннан соң төзелгән кайбер килешүләр өчен төп механизм отышлырак булса, аны сорау мөмкинлеген билгели. Шуңа күрә килешүе булган компанияләргә үз хәлен гамәлдәге режим белән чагыштырып карау отышлы.
Практик игътибар нокталары
- Чыгымнар ясаганчы туры килүне тикшерегез: премияләнә торган инвестиция күләмен исәпләү текстларда билгеләнгән төгәл кагыйдәләргә (чыгымнар төре, җирне бәяләү һ.б.) буйсына.
- Проектның территориаль классификациясен алдан билгеләгез (А яки В категориясе): ул территориаль премияне билгели; сайланган зонаның бу премиядән читтә калмавын тикшерегез.
- Гомуми премияләр критерийларын (хатын-кызлар өлеше, җирле интеграция, тотрыклылык критерийлары) проект төзү этабыннан ук документлаштырыгыз, чөнки алар тикшерелә.
- Килешү йөкләмәләрен үтәгез: үтәмәү (хезмәт урыннары, суммалар, сроклар) премияне киметүгә яки кире кайтарып бирүгә китерергә мөмкин.
- Премияләрне салым режимы белән бәйләгез: кайбер ташламалар (ҖКС, гомруклар, теркәү, һөнәри салым) аерым актлардан килә, аларның шартларын һәм срокларын тикшерергә кирәк.
- CRI га документлар бирү алдыннан инвесторның хокукый структурасын (Марокко хокукы буенча компания, салым һәм социаль үтәлеш) ышанычлы итегез.
Йомгак
Инвестиция хартиясе структураланган һәм алдан күрсәтелә торган рамка тәкъдим итә, ләкин аны гамәлгә ашыру өчен гамәлгә ашыру актларын җентекләп укырга һәм гариза материалларын җитди әзерләргә кирәк. Бу мәкалә гомуми күзәтү бирә һәм юридик консультация булып тормый. Проектыгызның 03-22 нче рамка закон премияләренә туры килүен бәяләү яки инвестиция килешүен әзерләү өчен Westfield адвокатлык бюросы сезгә ярдәм итәргә әзер: безнең белән элемтәгә чыгарга ярамсак булмагыз.